ความเป็นมา ผู้แต่ง และความสำคัญ
ทำความเข้าใจวรรณกรรมประเภทนิราศและบริบทการประพันธ์นิราศนรินทร์คำโคลง
นิราศคืออะไร
นิราศเป็นวรรณกรรมที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการพลัดพรากจากบุคคลอันเป็นที่รัก แทรกอารมณ์เศร้าและความคิดถึงนาง โดยมักเชื่อมสิ่งที่พบระหว่างเดินทางกับความอาลัยรัก
ผู้แต่ง
นายนรินทรธิเบศร์ มีนามเดิมว่า “อิน” รับราชการเป็นมหาดเล็กหุ้มแพรในสมเด็จพระบวรราชเจ้าวังหน้า ในรัชกาลที่ ๒
จุดประสงค์
เพื่อบันทึกการเดินทางในลักษณะนิราศ พร้อมพรรณนาความงามของบ้านเมืองและรำพันถึงนางอันเป็นที่รัก

ที่มาของเรื่อง
นายนรินทรธิเบศร์แต่งเรื่องนี้เมื่อคราวตามเสด็จสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ ซึ่งยกทัพไปปราบพม่าที่มาตีเมืองถลางและเมืองชุมพร ในช่วงต้นรัชกาลที่ ๒ เมื่อ พ.ศ. ๒๓๕๒ เรื่องเดิมมิได้ระบุชื่อไว้ แต่เรียกกันตามชื่อผู้แต่งว่า “นิราศนรินทร์”


เหตุใดจึงได้รับการยกย่อง
สำนวนครวญรักลึกซึ้ง
ถ้อยคำแสดงความรักและความอาลัยมีพลังทางอารมณ์ แม้ใช้การเปรียบเกินจริงก็ยังทำให้ผู้อ่านสัมผัสความรู้สึกได้ชัดเจน
ฉันทลักษณ์ประณีต
คำเอก คำโท และสัมผัสถูกต้องตามแบบ พร้อมเล่นเสียงภายในวรรคอย่างไพเราะ
“ยอดของนิราศคำโคลง”
วรรณคดีสโมสรยกย่องเรื่องนี้จากความโดดเด่นด้านสำนวนโวหารและคุณค่าทางวรรณศิลป์