สื่อการเรียนรู้วรรณคดีไทย • ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔

ลักษณะคำประพันธ์

จุดเด่นที่ทำให้งานชิ้นนี้แตกต่างจากนิราศซึ่งมักแต่งด้วยกลอนสุภาพ

องค์ประกอบของเรื่อง

แต่งเป็น ร่ายสุภาพนำ ๑ บท แล้วตามด้วย โคลงสี่สุภาพ ๑๔๓ บท จึงเรียกชื่อว่า “นิราศนรินทร์คำโคลง”

หน้าที่ของร่ายสุภาพ

ใช้สดุดีพระเกียรติพระมหากษัตริย์ กล่าวถึงความรุ่งเรืองของบ้านเมือง ศาสนา และความสงบสุขก่อนเข้าสู่อารมณ์นิราศ

หน้าที่ของโคลงสี่สุภาพ

ใช้ดำเนินเรื่อง พรรณนาสถานที่ บันทึกเส้นทาง และถ่ายทอดความอาลัยรักผ่านจังหวะและคำบังคับที่ประณีต

จุดเด่นทางเสียง

สัมผัสตามฉันทลักษณ์

รักษาสัมผัสระหว่างบาทและตำแหน่งคำเอกคำโทอย่างถูกต้อง ทำให้บทประพันธ์มีแบบแผนชัดเจน

สัมผัสภายใน

เพิ่มสัมผัสสระและสัมผัสพยัญชนะภายในวรรค ทำให้เสียงร้อยเรียงต่อเนื่องเกินกว่าข้อบังคับพื้นฐาน

ถ้อยคำกระชับแต่ลึก

โคลงมีพื้นที่จำกัด กวีจึงเลือกคำที่กินความหลายชั้นและสร้างภาพได้มากในถ้อยคำน้อย